Aanbod Sociaal Advocatuur daalt verder
Het aanbod van sociaal advocaten neemt verder af, zo blijkt uit het rapport “Aanbod in beeld” van het Kenniscentrum Stelsel Gesubsidieerde Rechtsbijstand (Kenniscentrum) (pdf, 8.8 MB). De afgelopen tien jaar is er sprake van een afname van bijna een kwart van de actieve advocaten in het stelsel. Het Kenniscentrum ziet hierin grote regionale verschillen, waarbij in een aantal regio’s soms geen advocaten met bepaalde specialisaties meer aanwezig zijn. Het onderzoek door het Kenniscentrum is gedaan in opdracht van de Nederlandse orde van advocaten, het ministerie van Justitie en Veiligheid en de Raad voor Rechtsbijstand.
Vergrijzing
Wordt naar de actieve sociaal advocaten jonger dan 35 jaar gekeken, dan is er zelfs sprake van een afname van meer dan 45%. Kijken we naar de leeftijdsopbouw, dan is slechts 18% van de ingeschreven advocaten in 2024 jonger dan 35 jaar. Het aantal uitschrijvingen is al jaren hoger dan het aantal inschrijvingen en in 2024 was bijna de helft van alle uitschrijvers jonger dan 45 jaar.
Verhoudingsgewijs is de groep oudere advocaten hierdoor verder gegroeid. Dat is extra zorgwekkend nu bijna een derde van de sociaal advocaten in de komende tien jaar de pensioengerechtigde leeftijd bereikt. Omdat het aanbod niet gelijkmatig verdeeld is, kan dit regionaal of bij specifieke rechtsgebieden nog in sterkere mate het geval zijn.
Minder kantoren
Een andere zorgwekkende ontwikkeling is, dat er ook verdergaande schaalverkleining zichtbaar is. Er zijn steeds minder advocatenkantoren waar meerdere sociaal advocaten werkzaam zijn, terwijl het aantal eenpersoonspraktijken is toegenomen. De instroom in de sociale advocatuur die er wel is, komt juist via advocaat-stagiairs en jonge advocaten die werken bij kantoren waar meerdere sociaal advocaten werken.
De Raad voor Rechtsbijstand (RvR) ziet het belang van een vervolgonderzoek naar de groep advocaten die wel ingeschreven staat bij de RvR, maar geen of weinig toevoegingszaken doen en naar advocaten die zich ver voor de pensioengerechtigde leeftijd uitschrijven. Het Kenniscentrum kan onderzoek doen naar de vraag of deze advocaten meer gesubsidieerde rechtsbijstand willen doen.
Nieuw aanbod en behoud noodzakelijk
Het rapport “Aanbod in beeld” van het Kenniscentrum (pdf, 8.8 MB) maakt voor de RvR duidelijk dat, willen we het grondrecht voor rechtzoekenden op een advocaat in de toekomst waarborgen, er maatregelen genomen moeten worden om meer nieuwe sociaal advocaten aan te trekken in het stelsel en deze ook te behouden.
De RvR heeft bij het verschijnen van het rapport van de Commissie Van der Meer II, een klein jaar geleden, de noodzaak aangegeven de aanbevelingen zo snel mogelijk in te voeren. Dit, om de vergoedingen die de overheid heeft beloofd aan de sociaal advocatuur op orde te brengen. Uit eerder onderzoek bleken de vergoedingen zeker ook voor jongere advocaten een belangrijke reden om te stoppen als sociaal advocaat. Afgelopen februari is een groot deel van de aanbevelingen ingevoerd. De vergoeding voor gesubsidieerde rechtsbijstand is hierdoor, vanaf 1 februari jl., bij eenpersoonspraktijken in overeenstemming met de door de overheid beloofde schaal 12.
Momenteel halen advocaten die in kantoorverband werken echter nog steeds niet de door de overheid beloofde schaal 12. De RvR ziet in de nieuwe cijfers de bevestiging en verdere urgentie van de noodzaak voor maatregelen om de vergoeding ook voor advocaten die in kantoren werken op orde te brengen; dit is noodzakelijk om de sociaal kantoren die er nog zijn te behouden.
Kantoortoeslag
De maatregelen zijn ook nodig om nieuwe kantoren überhaupt levensvatbaar te laten zijn. De Commissie Van der Meer II adviseerde als maatregel een kantoortoeslag. De RvR ondersteunt deze maatregel. Hiermee kunnen sociaal kantoren ook gevraagd worden een regionale functie op zich te nemen, zodat diverse specialisaties ook daar bereikt kunnen worden.
Gezien het gebleken belang van adequate vergoedingen, ziet de RvR het op orde brengen ervan voor advocaten die in kantoren werken, als randvoorwaardelijk voor het succes van andere maatregelen, zoals bijvoorbeeld het stimuleren van studenten om te kiezen voor het vak van sociaal advocaat. Hiermee komen ook de vergoedingen in kantoren op orde en is er geen negatieve financiële prikkel om in kantoorverband te gaan of te blijven werken. Het hebben van kantoren in het stelsel is van groot belang voor een duurzaam stelsel. Kantoren zijn namelijk kweekvijvers voor nieuwe sociaal advocaten en vormen de ruggengraat van het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand.
Bekijk het rapport "Aanbod in beeld" (pdf, 8.8 MB) of bekijk de factsheet "Aanbod sociaal advocaten" (pdf, 213 kB).
Voor deze of meer rapporten van het Kenniscentrum ga naar de Kenniscentrum pagina's op onze website.